CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN
VỚI BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
Em hãy chia sẻ một trải nghiệm của tuổi thơ em. Ghi lại một
số từ ngữ diễn tả cảm xúc của em khi nghĩ về trải nghiệm đó.

Tiết … - Văn bản 1:

BÀY CHIM CHÌA VÔI

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Tập tính của bầy chìa vôi
2. Nhân vật Mên
3. Nhân vật Mon
4. So sánh Mên và Mon

III. TỔNG KẾT

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả Nguyễn Quang Thiều
 Nguyễn Quang Thiều sinh năm 1957) tại
Hà Nội.
 Ông sáng tác thơ, viết truyện, vẽ tranh,
…Truyện của ông chân thực, gần gũi
với cuộc sống đời thường.
 Hiện là Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam.

2. Tác phẩm Bầy chim chìa vôi
 Bầy chim chìa vôi là truyện ngắn được rút
từ tập Mùa hoa cải bên sông, của NXB Hội
Nhà văn, Hà Nội, 2012, tr. 136 – 146.

3. Đọc – kể, tóm tắt tác phẩm
THẢO LUẬN THEO NHÓM
 Truyện kể về nhân vật nào?
 Nội dung câu chuyện xoay quanh sự
kiện chính nào?
 Em hãy xác định đề tài, ngôi kể và bố
cục của truyện Bầy chim chìa vôi.

3. Đọc – kể, tóm tắt tác phẩm
- Nhân vật chính: Mon, Men.
- Ngôi kể: Ngôi thứ ba.
- Đề tài: Trẻ em.
- Nội dung xoay quanh về cách
nhìn nhận thế giới của hai
nhân vật Mên và Mon.

3. Đọc – kể, tóm tắt tác phẩm
- Bố cục: 4 phần

1

Từ đầu… nằm im, nhưng không ngủ: Cuộc trò chuyện của hai anh em

2

Tiếp… bắt đầu mùa sinh nở của chúng. […]: Thói quen làm tổ và đẻ

3

Mùa mưa năm nay… cứ lấy đò của ông Hảo mà đi. […]: Cuộc trò chuyện giữa

4

Phần còn lại: Hai anh em lên bờ sông vì lo cho bầy chim chìa vôi và kết quả

Mên và Mon lúc nửa đêm.

trứng của bầy chim chìa vôi ở bãi sông quê của Mên và Mon.

Mên và Mon thể hiện sự lo lắng cho bầy chìa vôi non.

của bầy chìa vôi.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Tập tính của bầy chìa vôi
Đọc đoạn từ Có lẽ bố chúng… mùa sinh nở của chúng.
và nêu tập tính của bầy chìa vôi ở làng của Mên và Mon.
- Tập tính làm tổ:
 Không làm tổ trên bờ.
 Làm tổ ở dải cát giữa sông Đáy
mùa nước cạn bằng những đám
rong héo, sau đó đẻ trứng.

1. Tập tính của bầy chìa vôi
- Những con chìa vôi con tập bay lần đầu khi:
 Những đám mây ở Hòa Bình bay về, báo hiệu mùa mưa.
 Vòng vây của nước ập vào phần cuối cùng của bãi cát.
- Đến mùa khô sang năm: lại ra dải cát nổi bắt đầu mùa sinh nở.

2. Nhân vật anh Mên
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Nêu tính cách của nhân vật Mên.
Gợi ý:
 Nêu một số chi tiết miêu tả nhân vật
Mên ở phần (3).
 Em hãy dựa vào các chi tiết đó để khái
quát tính cách của nhân vật Mên.

2. Nhân vật anh Mên
- Lo lắng cho bầy chìa vôi:
 Tỉnh giấc trước Mon.
 Mon rủ đi đêm ra bờ sông để xem bầy chìa vôi là đi ngay.
- Trưởng thành hơn so với Mon, ra dáng người anh:
 Trưởng thành hơn:
+ Thức dậy trước Mon.
+ Khi Mon lo lắng, sợ hãi thì Mên không hề mất bình tĩnh.

2. Nhân vật anh Mên
 Cố tỏ ra người lớn để bảo vệ Mon và giữ được con đò:
+ Giọng tỏ vẻ người lớn: Chứ còn sao; Nào xuống đò được rồi đấy;
Phải kéo về bến chứ, không thì chết.
+ Mên làm phần nặng, còn để Mon giúp sức: Khi đưa đò về bến,
quấn cái dây buộc đò vào người và gò lưng kéo.

3. Nhân vật Mon
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Trong cuộc trò chuyện ở phần (2),
Mon nói với Mên những chuyện gì?
Nội dung cuộc trò chuyện ấy giúp em
nhận ra được những nét tính cách
nào của nhân vật Mon?

3. Nhân vật Mon
Chi tiết

Ý nghĩa

Thắc mắc về tính thực hư và hình ảnh Lo lắng tổ chim có bị ngập không, bầy
bầy chìa vôi bay từ bãi cát vào bờ.
Muốn lội ra bờ sông đem bầy chìa vôi
vào bờ.

chim non có bị chết không.
Tìm cách để cứu chúng.

Sau khi nói về câu chuyện bố kéo Nỗi lo lắng trở đi trở lại, thường trực
chũm và bản thân thả con cá bống, lại của Mon là khi bầy chìa vôi sống sót vào
quay lại câu chuyện về bầy chìa vôi.

bờ.

3. Nhân vật Mon
- Câu chuyện về bố kéo chũm và con cá măng, cá bống:
 Bố kéo chũm được một con cá măng và một con cá
bống rất đẹp.
 Mon lấy trộm con cá bống thả ra cống sông.
 Nước sông dâng cao làm ngập cả cái hốc cắm sào đò.

Mon là một nhân vật trong sáng, có sự ngây ngô của
trẻ thơ, yêu thương các loài động vật.

4. So sánh Mên và Mon
THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI
 Những điểm giống giữa Mên và Mon là gì?
 Điều gì khiến Mên, Mon lo lắng khi thấy mưa
to và nước đang dâng cao ngoài bãi sông?
Chi tiết nào thể hiện rõ nhất điều đó?
 Trong đoạn kết của truyện, Mên và Mon hình
như không hiểu vì sao mình lại khóc. Em hãy
giúp các nhân vật lí giải điều đó.

4. So sánh Mên và Mon
MÊN

MON

- Có tình yêu thiên nhiên, loài vật, đặc biệt là bầy chim chìa vôi.

Giống
- Đều là những đứa trẻ, có sự ngây thơ và nghịch ngợm nhẹ nhàng,
nhau
đáng yêu.

Khác
nhau

- Lo lắng cho bầy chim, dậy trước

- Thể hiện thành thật suy nghĩ của

Mon nhưng không nói ra.

bản thân ra cho Mên biết.

- Lắng nghe Mon nói. Khi Mon lo

- Biết chia sẻ và làm anh vui.

lắng, sợ hãi thì Mên vẫn giữ được
bình tĩnh.
- Tỏ ra người lớn, bảo vệ Mon và giữ
được con đò.

III. TỔNG KẾT

NGHỆ THUẬT
- Sử dụng các lời đối thoại với ngôn ngữ phù
hợp với trẻ em, phản ánh đúng tâm lí đặc điểm
nhân vật.
- Không gian được miêu tả mang nét riêng biệt.

NỘI DUNG
Văn bản kể về câu chuyện của anh em Mên, Mon lo
lắng cho bầy chim chìa vôi làm tổ ở bãi cát giữa sông Đáy.
Truyện ngắn gợi lên màu sắc về tuổi thơ và sự hòa hợp của
con người với thiên nhiên.

CỨU HỘ SẠT LỞ

Ai là tác giả của truyện ngắn Bầy chim chìa vôi?
A. Tô Hoài

B. Đoàn Giỏi

C. Võ Quảng

D. Nguyễn Quang Thiều

Trong truyện Bầy chim chìa vôi,
Mon đã thả con vật gì đi?
A. Chim chìa vôi

B. Cá măng

C. Cá bống

D. Cả B và C đúng

Vì sao Mên và Mon khóc trong đoạn kết của truyện?
A. Vì Mên và Mon không kéo được chiếc

B. Vì hai anh em bị bố mắng do đã đi chơi

đò vào bờ.

đêm.

C. Vì mưa đã làm cho cả hai anh em ướt
nhẹp.

D. Vì hai anh em vui sướng, hạnh phúc
khi thấy tất cả những con chim chìa vôi
đều bay được vào bờ.

Trong truyện, bầy chim chìa vôi làm tổ trên dải cát
của con sông nào?
A. Sông Hồng

B. Sông Đáy

C. Sông Đuống

D. Sông Thao

Truyện ngắn Bầy chim chìa vôi được trích trong tập truyện
nào?
A. Người kể chuyện lúc nửa đêm và
những giấc mộng
C. Trong ngôi nhà của mẹ

B. Mùa hoa cải bên sông

D. Mùi của ký ức

Khung cảnh bãi sông trong buổi bình minh trong mắt hai
đứa trẻ được so sánh với điều gì?
A. Một bài thơ

B. Thần thoại

C. Truyện cổ tích

D. Huyền thoại

Trên bãi cát, bầy chim chìa vôi làm tổ bằng gì?
A. Làm tổ bằng đất

B. Làm tổ bằng rơm

C. Dùng miệng tiết ra nước bọt D. Làm tổ bằng những đám rong
để làm tổ

sông tốt bời bời héo dần.

VẬN DỤNG
Viết đoạn văn (5 – 7 câu) kể lại sự việc bầy chim chìa vôi
bay lên khỏi bãi sông bằng lời của một trong hai nhân vật Mon
và Mên (ngôi thứ nhất).

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
 Hoàn thành nốt bài tập vận dụng.
 Ôn lại nội dung kiến thức bài học.
 Học và chuẩn bị bài Thực hành Tiếng Việt.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ
LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!